Analyse: Geld, het laatste heikele punt in Marrakesh

Een COP zou geen COP zijn zonder onenigheid over geld. Nu we de laatste dag van onderhandelen ingaan, blijkt ook tijdens de COP22 dit weer het punt te zijn waarbij alles uiteindelijk valt of staat. Als er geen overeenstemming wordt bereikt over geld voor klimaatadaptatie, dan zou er weleens geen afsluitend COP-besluit kunnen komen.

Mitigatie en adaptatie

Voor mitigatie (het terugdringen van de CO2-uitstoot) is het relatief makkelijk om private geldstromen te vinden. De meeste mitigatieprojecten hebben een duidelijke businesscase. Als je een zonnepaneel in Afrika plaatst kan je de stroom verkopen en uiteindelijk gewoon winst maken. Een grotere zorg voor ontwikkelingslanden is adaptatie (het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering die nu al onvermijdelijk zijn).

Neem bijvoorbeeld Afrika. De temperatuur zal daar ongeveer anderhalf keer sneller stijgen dan het wereldwijde gemiddelde. Stel dat we de stijging tot twee graden weten te beperken, dan moet Afrika zich alsnog zien aan te passen aan een temperatuur die drieënhalf graden hoger ligt. Geld voor adaptatie is dus belangrijk voor deze landen. Het komt echter niet op stoom omdat het niet interessant is voor private investeerders. Hoe verdien je immers geld aan dijken of aan waterbesparing?

Halve afspraken

Daarvoor is publiek geld nodig. Geld van overheden van de rijkere landen. Maar die willen zich aan zo min mogelijk langetermijnbeloftes vastleggen. Uiteraard is er in het Parijsakkoord afgesproken dat er vanaf 2020 honderd miljard dollar per jaar vrij moet komen, maar die toezegging is onvoldoende uitgewerkt. Er zijn drie problemen:

  1. Er zijn geen afspraken gemaakt over hoeveel geld naar adaptatieprojecten gaat. Momenteel gaat er slecht tien procent naar adaptatie. Gezien de investeringen die vereist zijn zou het rond de vijftig procent moeten zijn.
  2. Er zijn geen afspraken gemaakt over de bronnen van financiering. Waar komt die jaarlijkse honderd miljard precies vandaan? Hoeveel van dat geld komt van overheden? En wat voor potjes wijzen de overheden daarvoor aan? Zolang daar geen duidelijkheid over is, zijn ontwikkelingslanden elk jaar weer overgeleverd aan de grillen van de dan zittende ministers van financiën of ze wel geld wel krijgen.
  3. Er zijn geen afspraken over wat telt als klimaatfinanciering. Gevolg: donorlanden rekenen ontwikkelingsgeld en zelfs leningen mee.

De adaptatiediscussie in Marrakesh

Zolang deze onduidelijkheden niet op een fatsoenlijke wijze zijn opgelost, zullen ze tijdens elke COP terugkomen. In Marrakesh vechten de ontwikkelingslanden met name voor de adaptatiekwestie. Ze willen dat het Adaptatiefonds dat is opgericht onder Kyotoprotocol, wordt voortgezet onder het Parijsakkoord. Ook willen ze de toezegging dat tegen 2020 het percentage aan adaptatiefinanciering verdubbeld is naar 20 procent. Geen onterechte eisen.

Brazilië ziet zulke toezeggingen niet zitten. En dus is dit het laatste gevoelige punt. Zodra het opgelost is kan de afsluitende COP-decision aangenomen worden. Gebeurt dat niet, dan moeten alle punten waar men wel overeenstemming over heeft gevonden ook uitgesteld worden. Dat zou zonde zijn.

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl