COP24: De belangrijkste klimaattop sinds Parijs

De aankomende klimaattop in het Poolse Katowice is de belangrijkste klimaattop sinds 2015 toen het Parijsakkoord werd gesloten. Dit jaar worden voor de eerste keer de nationale klimaatplannen onder de loep genomen. Ook worden de regels van het Parijsakkoord verder uitgewerkt. Kortom, voor het eerst sinds 2015 moeten er weer knopen doorgehakt worden. Hou er rekening mee dat oude scheidslijnen weer bloot komen te liggen: arm versus rijk, progressief versus conservatief. We verwachten dus weer nachtwerk.

COP24

Nationale klimaatplannen

In Katowice zullen alle landen hun nationale klimaatplannen (die de basis vormen van het Parijsakkoord) onder het licht houden en mogelijk herzien - dit is de zogeheten Talanoa Dialoog. Een belangrijk moment. We weten dat de huidige plannen, inclusief die van de EU, verre van voldoende zijn. Zouden al die plannen tot op de letter uitgevoerd worden, dan nog zitten we met minimaal drie graden temperatuurstijging. 

De volgende officiële herziening is pas in 2023. Als we de komende jaren missen, dan kunnen we het wel vergeten om ons aan de doelstelling van maximaal anderhalve graad te houden. Het VN-milieubureau schreef een aantal dagen geleden nog dat inspanningen maar liefst vervijfvoudigd moeten worden willen we de temperatuurstijging tot anderhalve graad beperken en verdrievoudigd willen we onder de twee graden blijven. Heel veel werk aan de winkel dus.
 
Hier ligt een extreem belangrijke taak voor de economische reus Europa. Helemaal nu de VS het af laten weten. China kijkt de kat uit de boom: Kan er daadwerkelijk zaken gedaan worden met de EU? Kan de Europa interne verdeeldheid overkomen en concrete toezeggingen doen? Om in lijn te zijn met de wetenschap moet de inzet van de EU opgehoogd worden van min veertig procent broeikasgasuitstoot in 2030 naar minimaal min vijfenvijftig. 

Tot op heden is het niet gelukt om een meerderheid van de Europese regeringsleiders achter een concrete ophoging te krijgen. De swingvote ligt bij Duitsland. Voor de Nederlandse regering is dit debat van enorm belang. Dit is het moment om de toezegging uit het regeerakkoord (min vijfenvijftig procent uiotstoot voor de EU in 2030) werkelijkheid te maken. Hoe gaat minister Eric Wiebes dat aanpakken?

Rulebook

Dit is een technische, maar belangrijke discussie vol politieke gevoeligheden. Het Parijsakkoord legt de grote lijnen vast, in het bijbehorende rulebook staan de kleine lettertjes. De afgelopen jaren is er veel werk verricht om deze regels verder uit te werken, tijdens COP24 moet dat proces afgerond worden. Wat nu nog openligt, zijn met name de meer politieke gevoelige onderdelen. Het gaat dan bijvoorbeeld over hoe alle landen hun uitstoot moeten meten en rapporteren zodat gecontroleerd kan worden dat de landen ook echt de CO2-reducties behalen die ze hebben toegezegd.

Strakke regels zijn onontbeerlijk voor het functioneren van het Parijsakkoord, maar veel landen liggen dwars - het is een inbreuk op de ‘soevereiniteit’. Interessant genoeg is op dit onderwerp bruikbare steun van de Verenigde Staten te verwachten. President Donald Trump heeft baat bij strikte regels qua toezicht en controle – zelfs als hij straks geen deel meer uitmaakt van het akkoord. Maar hoeveel heeft Trump daarvoor over?

Uiteraard is het soevereiniteitsargument, voor de meeste landen, enkel voor de bühne. Bovenstaande kwestie kan namelijk niet los gezien worden van een andere grote openstaande kwestie. Naast het meten en rapporteren van uitstoot, ligt echter ook het meten en rapporteren van geld op tafel. Rijken landen hebben de toezegging gedaan dat er vanaf 2020 jaarlijks honderd miljard dollar naar de armere landen zal gaan om ze helpen met het terugdringen van de CO2-uitstoot, en het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. 

Waar komt dat geld vandaan? Welke vormen van steun worden meegerekend? Hoe wordt het mogelijke gat van de VS opgevuld? Allemaal vragen waar de EU en consorten helemaal niet op zitten te wachten, maar waar India en kornuiten als haviken op zullen zitten.

Zoals gezegd, houd de komende twee weken rekening met veel verhitte discussies en nachtelijk werk.

Tijdlijn

  • 3 december: officiële opening met speeches van regeringsleiders, waaronder premier Mark Rutte.
  • 3 - 7 december: discussies op ambtelijk niveau ter voorbereiding op de laatste week
  • 10 - 14 december: ministers arriveren, discussies op politiek niveau
  • 14 - december: Rulebook en (mogelijk) conclusies Talanoa Dialoog moeten aangenomen worden

Update

Wij houden je graag op de hoogte van het belangrijkste klimaatnieuws.

AANMELDEN

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl