Drie kwesties om in de gaten te houden tijdens Macrons klimaattop

Op eigen initiatief, en dus buiten het officiële VN-traject om, organiseert de Franse president Emmanuel Macron een internationale klimaattop om de tweede verjaardag van het Parijsakkoord te vieren. Doel is om de afspraken uit dat klimaatakkoord om te zetten in actie. Het overkoepelende thema: Financiën. Daarom bespreken we drie hot topics op het snijvlak van klimaat en geld.

Emmanuel Macron op de klimaattop in Bonn

1. Duurzame financiën

Een van de drie hoofddoelstellingen uit het akkoord van Parijs luidt: financiële stromen consistent maken met de ontwikkeling naar een CO2-arme economie. Duurzame financiën is mede daardoor een onderwerp dat snel hoger op de Europese beleidsagenda is komen te staan.

Wat doe je met lopende inversteringen in (het winnen van) fossiele brandstoffen, als we in 2050 CO2-neutraal moeten worden? Al in 2014 toonde onderzoek in opdracht van GroenLinks aan dat deze financiële risico’s niet onderschat mogen worden. Sindsdien is het risico van deze carbon bubble (een CO2-zeepbel) van breed onderkend door onder andere de Bank of England en ook de Nederlandsche Bank

Momenteel werkt een door de Europese Commissie ingestelde expertgroep aan een rapport met aanbevelingen voor de EU. Naar verwachting zullen Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker en de eurocommissaris voor kapitaalmarkten Valdis Dombrovskis tijdens de top aangeven met welke voorstellen de Europese Commissie begin volgend jaar zal komen om het financiële systeem van de Europese Unie te vergroenen.

Voor GroenLinks is het van belang dat het buzzword duurzame financiën ook tot concrete beleidswijzigingen leidt, zodat de investeringen van nu de omschakeling naar een duurzame economie versnellen.

  1. Daarvoor is het bijvoorbeeld van belang dat er in de nieuwe meerjarenbegroting van de EU (vanaf 2020) met geen enkele euro uit de EU-begroting of van de Europese Investeringsbank fossiele projecten subsidieert.
  2. Ook wil GroenLinks dat alle financiële regulering van de EU tegen het licht wordt gehouden, zodat de financiële gevolgen van klimaatverandering en de transitie naar een duurzame economie daarin een plek krijgen. De EU moet investeerders niet alleen stimuleren om groen te investeren, maar ook CO2-intensieve investeringen actief ontmoedigen.
  3. Ook is het zaak dat grote bedrijven en financiële instellingen verplicht worden hun klimaatrisico’s te meten en openbaar te maken. De EU kan daarvoor voortbouwen op de aanbevelingen van de Task Force van Michael Bloomberg. 

2. Het gat dat de Verenigde Staten achterlaten

De Verenigde Staten betalen niet meer mee aan klimaatfinanciering en dat hangt als een dreigende wolk boven de ambitieuze doelstellingen van het klimaatakkoord. Tijdens de klimaattop in Bonn van vorige maand kondigde Macron aan dat, wat hem betreft, het Amerikaanse deel van de kosten van het internationale wetenschappelijke klimaatpanel IPCC voor rekening van de EU komt. Zo wist hij slim de aandacht van de echte financiële olifant in de zaal af te leiden: het gapende gat dat de VS achterlaat in het Green Climate Fund.

De rijkere landen, met hun grote hoeveelheid historische uitstoot, hebben toegezegd om de armere landen financieel te ondersteunen. Het gaat om de landen die amper bijgedragen hebben aan klimaatverandering, maar wel het hardst de gevolgen ervan voelen. Vandaar dat het Green Climate Fund is opgericht. In de periode 2009-2020 is er honderd miljard dollar toegezegd. Vanaf 2020 moet er, als onderdeel van het Parijsakkoord, honderd miljard per jaar vrijkomen.

Nu grootbetaler VS er niet meer is, wordt het een stuk moeilijker om het benodigde geld op te hoesten. Hoe gaat men om met het tekort dat de VS achterlaat? 

3. Geloofwaardige klimaatfinanciering

Toezeggingen is één, daadwerkelijk betalen is twee. De verkiezingen in de VS hebben duidelijk gemaakt hoe een belofte ineens niets meer waard kan zijn. Om vertrouwen te creëren, moeten er vaste geldelijke stromen aangewezen worden. Het mag niet ieder jaar van het gezamenlijke humeur van de ministers van financiën afhangen, hoeveel geld er het klimaatfonds ingaat. 

Een goede vaste bron op EU-niveau zou bijvoorbeeld een deel van de opbrengsten uit het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) kunnen zijn. Maar de meeste EU-landen, Nederland voorop, houden zulke ideeën echter met man en macht tegen. Durven Macron of Juncker het aan om dinsdag een balletje in die richting op te gooien? 

Verwacht verder veel praat over private investeringen. Hoe meer privaat geld bij elkaar geschraapt kan worden, hoe beter het politici uitkomt. Er worden allerlei constructies bedacht om het bedrijfsleven betrokken te krijgen bij het voldoen aan de financiële verplichtingen. Een ‘probleem’ met private investeringen is echter dat ze winst moeten opleveren. Voor niets gaat de zon op. Veel ontwikkelingslanden hebben echter investeringen nodig die ze helpen zich te weren tegen de gevolgen van klimaatverandering, bijvoorbeeld betere dijken. Zulke publieke werken hebben meestal geen goede business-case. Lukt het om de achterblijvende financiële steun voor klimaatadaptatie op te krikken?

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl