Luchtvaart onderhandelingen: Europa, stap uit het verleden!

Momenteel ben ik in Montreal, Canada, om de ICAO-top bij te wonen. Landen proberen in VN-verband overeenstemming te bereiken over hoe de luchtvaart moet gaan bijdragen aan de strijd tegen klimaatverandering. De onderhandelingen over een mechanisme waardoor luchtvaartmaatschappijen hun CO2-uitstoot gaan compenseren zijn nu ruim een week aan de gang en moeten uiterlijk vrijdag 7 oktober afgerond zijn. Gisteravond kwam het proces in een stroomversnelling: We zouden zomaar over een paar uur een deal kunnen hebben.

Europa, stap uit het verleden!

De onderhandelingen over de Global Market Based Measure (GMBM in ICAO-taal) bestonden tot gisteren vooral uit bilateraal overleg. Daar kwam verandering in nadat China en de VS het onderling eens werden over een versteviging van de tekst omtrent differentiatie. Dat wil zeggen dat de rijke landen die verantwoordelijk zijn voor de meeste uitstoot tot nu toe, de zwaarste last op zich nemen. De VS ziet dat niet zitten, ze willen amper verantwoording nemen voor hun historische uitstoot. En ze kwamen weg met een minimale tekstuele aanpassing.

Nieuwe onderhandelingstekst

Nadat de Chinezen en Amerikanen eruit waren, kwam er een nieuwe onderhandelingstekst. In de daaropvolgende plenaire discussie werd bevestigd wat men in de gangen al vreesde: Brazilië, India en Rusland houden een reservering op de tekst. In de huidige vorm ondersteunen ze het niet. Drie grote economieën die niet meedoen, dat zou een grote teleurstelling zijn en de kracht van het uiteindelijke akkoord ernstig ondermijnen.

Voor India ging de tekst over differentiatie nog lang niet ver genoeg. Rusland had een hele waslijst aan uiteenlopende eisen en lijkt vooral dwars te willen liggen. Brazilië kwam met een zeer redelijke eis. Al hadden ze er beter aan gedaan die eerder op tafel te leggen. De Brazilianen willen garanties rondom de integriteit van het compensatiemechanisme. Een inkoppertje voor de EU zou je denken;  als het gaat om internationale klimaatactie is de EU een voorvechter van transparantie.

Een angstige EU

De EU is echter te angstig. Het enige waar de EU op gefocust is, is het behalen van een zo breed mogelijk gedragen deal. Ze hebben een trauma van drie jaar geleden. Toen stond de EU volledig alleen in haar pogingen om een internationaal emissiehandelssysteem op te tuigen. Zo'n fiasco nooit meer, lijken de EU-onderhandelaren te denken. Er is te weinig vertrouwen om Brazilië te steunen. De EU was drie jaar geleden haar tijd vooruit, maar leeft nu in het verleden.

Neem de opstelling van Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen, die is volledig omgeslagen in vergelijking tot drie jaar geleden. De meeste van die landen zijn enorm welwillend en ambitieus. Het is eigenlijk geen wonder. Het zijn de landen die het hardst getroffen worden door de gevolgen van klimaatverandering. Zo is Mexico gekenterd tot absolute aanjager van het huidige proces. Of neem Burkina Faso. Niemand die verwacht dat zij als ontwikkelingsland meedoen met de vrijwillige fase die in 2021 start, maar ze doen het waarschijnlijk straks toch.

Na een ochtend vol bilateraal overleg om Rusland, India en Brazilië aan boord te krijgen, is er vandaag wederom een aangepaste tekst gekomen. Brazilië lijkt grotendeels haar zin te krijgen. Er is tekst over het voorkomen van dubbeltelling toegevoegd. Een groot probleem met compensatiemechanismes is dat de emissiereducties zowel door het land van herkomst als door de luchtvaartmaatschappij geteld worden.

Al met al dus een verbetering van de tekst. Het bewijst wederom dat de tijden zijn veranderd. Kruip uit je schulp Europa!

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl