Milieucommissie Europarlement mengt zich in gevecht over fossiele subsidies

Onder het mom van energiezekerheid geven veel EU-landen financiële steun aan kolencentrales. De Europese Commissie wil dit misbruik aanpakken met een CO2-limiet voor dit zogenaamde capaciteitsmechanime. Dinsdag stelde de milieucommissie van het Europarlement voor om de voorstellen nog aan te scherpen.

Een kolencentrale in Polen

GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout raadt iedereen aan om deze verhitte kwestie in de gaten te houden. “Een CO2-limiet voor capaciteitsmechanismes ligt extreem gevoelig in een aantal EU-landen, en die landen spinnen het als een kwestie van soevereiniteit en veiligheid. Het laatste woord is hier absoluut nog niet over gezegd.”

Verborgen fossiele subsidies

Capaciteitsmanismes zijn financiële vergoedingen voor elektriciteitsproducenten die hun centrales op stand-by laten staan terwijl ze eigenlijk niet nodig zijn. Mocht de vraag ineens omhoog schieten, dan kunnen die elektriciteitsproducenten inspringen. Zonder de steun zouden ze de centrales moeten sluiten, aangezien ze te weinig opleveren. Het idee leeft dat zulke mechanismes harder nodig zijn nu er meer duurzame energie op de markt komt. De opbrengst van zonnepanelen en windturbines kan immers sterk fluctueren.

“Het probleem is dat er veel meer centrales opengehouden worden dan nodig is”, zegt Eichout. “Het is hét excuus voor fossiele subsidies geworden. Voor oude fossiele centrales die simpelweg geen bestaansrecht meer hebben, is het de laatste strohalm geworden. Een strohalm die veel regeringen maar wat graag aanreiken.”

Extreme weerstand

Om het onnodig subsidiëren van kolencentrales tegen te gaan steelt de Europese Commissie nu voor om voor zo’n capaciteitssubsidie een CO2-limiet van 550 gram per opgewekte kilowattuur af te spreken. “Daarmee sluit je kolencentrales en de alleroudste gascentrales uit van steun”, constateert Eickhout. “Wat mij betreft gaat de limiet nog verder naar beneden, maar dat is onmogelijk in het huidige politieke speelveld. Haalt de 550 het einde van de rit, dan zou dat een enorme overwinning zijn.”

In Centraal- en Oost-Europese lidstaten is de weerstand tegen deze voorstellen extreem. Vrijwel niemand in Nederland heeft van capaciteitsmechanismes gehoord, maar in een land als Polen is dat wel anders. “Daar wordt het continu gelinkt aan het afpakken van soevereiniteit en de dreiging van Rusland, en dat gaat er helaas in als zoete koek. Ook eilanden zoals het Verenigd Koninkrijk en Ierland liggen trouwens dwars, ze houden liever een kolencentrale open dan dat ze gedwongen worden na te denken over verbindingen met het vaste land.”

Slimme oplossingen

De Milieucommissie scherpt de voorstellen van de Europese Commissie aan, onder andere wanneer het gaat om eisen rondom het analyseren van het ‘capaciteitsgat’. De Europese Commissie wil dat er structuur komt in de wijze waarop landen aantonen dat steun gerechtvaardigd is. Een goede eerste stap, maar de Milieucommissie wil dat de analyse veel grondiger uitgevoerd wordt.

Eickhout wijst erop dat er vaak slimme oplossingen te vinden zijn, en die moeten meegenomen worden in de analyse. Zo kan je bijvoorbeeld met fabrieken of zelfs huishoudens contracten opstellen dat ze hun energievraag naar beneden brengen op momenten dat er een tekort dreigt te ontstaan. Of wat te denken van betere technologie, zoals wasmachines die ’s nachts beginnen te draaien. En, misschien wel het allerbelangrijkste, er moet rekening gehouden worden met bestaande en potentiële verbindingen tussen landen. “Capaciteitsmechanismes zijn nu een rem op vernieuwing en innovatie, daar moet snel verandering in komen” aldus Eickhout.

Met de stemming van dinsdag bracht de milieucommissie van het Europarlement een advies uit aan de industriecommissie, die eindverantwoordelijk is op dit dossier namens het Europarlement. De industriecommissie stemt in december over haar positie, gevolgd door het voltallige Europees Parlement. Als de EU-landen zelf ook een positie innemen, beginnen de onderhandelingen over de uiteindelijke wetstekst. (Video: Hoe wordt Europese wetgeving gemaakt?)

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl