Na Trump: Dit is het moment om nog knopen door te hakken

Ook op de klimaattop in Marrakesh was de verkiezing van Trump een schok. Maar langzaam begint bij de onderhandelaars het moment van ongeloof weg te ebben: Een aantal begint zich te realiseren dat deze klimaattop het laatste moment is om met het onderhandelingsteam van Obama zaken te doen. Het proces dat normaal zo stroperig gaat, zou daardoor juist kunnen versnellen. Als de politieke wil er tenminste is. Maar er zullen ook delegaties zijn die op de rem trappen. Waarom moeten landen afspraken maken als de grootste economie niets gaat doen?

Na Trump: Dit het moment om nog knopen door te hakken, kan Europa het initiatief nemen?

Of ze nu willen of niet, maar de Verenigde Staten zitten de komende vier jaar vast aan het Parijsakkoord. In het akkoord staat namelijk dat de eerste drie jaar na de inwerkingtreding deelnemende landen er niet uit kunnen stappen. Daarna is er ook nog een notificatieperiode van een jaar. Vier jaar in totaal dus. In theorie voldoende om het over de vólgende Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 te tillen.

Dit is het moment

Trump kan zich dan misschien niet terugtrekken, hij kan wel dwarsliggen bij de uitwerking van de details. Bij de VN-klimaatonderhandelingen kan een land immers altijd zijn vetorecht gebruiken. Als Trump kwaad wil, kan hij het proces volledig stilleggen. In Marrakesh gaat men er nu vanuit dat volgend jaar tijdens de COP23, met de door Trump gestuurde onderhandelaars aan tafel, er niet veel besloten zal worden. Kortom: dit is het moment.

Een belangrijk onderwerp dat nu op tafel ligt is de uitwerking van het ambitiemechanisme. Vanaf 2018 wordt er elke vijf jaar gekeken waar alle landen staan met hun nationale klimaatplannen (de NDC’s die de basis vormen van het klimaatakkoord). Vervolgens moeten de klimaatplannen geüpdatet en aangescherpt worden. Hoe het mechanisme er exact uit gaat zien, moet echter nog volledig uitgewerkt worden. Een cruciaal onderdeel van het klimaatakkoord. Iedereen weet namelijk dat de huidige klimaatplannen lang niet ambitieus genoeg zijn om onder twee, laat staan anderhalve graad opwarming te blijven.

Snel schakelen

Maar het wordt nog een hele klus om een lopende VN-top in een hogere versnelling te krijgen. China zal zeker geïnteresseerd zijn en de Verenigde Staten (het team van Obama nog dus) zal niet dwarsliggen. Maar iemand moet nú het initiatief nemen: Zou dat de Europese Unie kunnen zijn?

Europa staat nu niet echt bekend om snel te kunnen schakelen. De EU moet namelijk haar onderhandelingsmandaat (van te voren afgesproken door 28 milieuministers) aanpassen en daarvoor moet dus bij ieder wissewasje 28 keer telefonisch overlegd worden. En niet ieder land in Europa vindt een beetje vertraging zo erg. Het wordt dus volgende week spannend om te zien hoe Europa strategisch kan opereren.

Voor de progressieve krachten in Europa is het dus nu zaak om de druk op te voeren. Wij gaan in ieder geval in Marrakesh aan de slag en we houden je op de hoogte via deze website.

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl