Resultaat COP23: Europa is aan zet om klimaatakkoord Parijs te halen

De klimaattop COP23 in Bonn is ten einde. Traditioneel werd de laatste dag weer een lange, maar werd uiteindelijk afgesloten met afspraken hoe het komend jaar het ambitieniveau van de deelnemende landen opgeschroefd kan worden. 

GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout zat zoals altijd dicht op de onderhandelingen en haalt opgelucht adem dat de partijen na lang onderhandelen tot een bevredigend resultaat zijn gekomen. "In Parijs zijn goede afspraken gemaakt, maar daar redt je het klimaat niet mee. Het gaat uiteindelijk om actie en wel nu. We zien dat afgelopen jaar wederom de uitstoot gestegen is, terwijl we die juist naar beneden willen krijgen. Het proces om dit voor elkaar te krijgen is in gang gezet, maar vandaag bleek weer dat zonder leiderschap het erg lang kan duren."

Uitwerking 

De uitwerking van het beoordelingsproces van de nationale klimaatplannen (NDC’s), die volgend jaar tijdens de COP24 in Polen moet gebeuren, was de belangrijkste kwestie waarover deze week overeenstemming moest worden gevonden.

“Bepaald geen klein bier: de nationale klimaatplannen, die de basis van het Parijsakkoord vormen, schieten ernstig tekort”, zegt Eickhout. Maar zonder een politieke erkenning van dat probleem is het lastig om de plannen aangepast te krijgen. Om dat proces in werking te laten treden waren lange onderhandelingen nodig: over geld, over hoe je de plannen doorrekent en hoe je het ambitieniveau kan aanpassen. “Dat zijn diplomatieke gevechten op het scherpst van de snede.”

Voorzitter Fiji, dat handig gebruik maakte van een hoge gunfactor, doopte het beoordelingsproces om tot 'Talanoa-dialoog'. Deze dialoog wordt uitgesmeerd over een heel jaar. Zogeheten 'non-state actors' als steden en ngo’s kunnen op die wijze een grote rol spelen, waardoor er momentum op de klimaattop in Polen gecreëerd wordt. Dit vergroot volgens Eickhout de kans dat de COP24 tot een ophoging van de nationale klimaatplannen gaan leiden. 

Eickhout: “Stoorzender Polen is dan namelijk de gastheer en dus is het verstandig om niet een jaar te wachten om op die top tot nadere afspraken te komen. Door nu komend jaar al kritisch ieders nationale belofte te bespreken en te verbeteren, kan voorkomen worden dat in Polen de boel in elkaar stort. Bovendien zal tijdens de top volgend jaar Fiji dit proces blijven begeleiden.”

Motorblok 

Daar is echter nog een belangrijk element voor nodig: vervanging van het moterblok van de VS en China dat in de Obama-tijd telkens de blauwdruk voor internationale afspraken maakte. Concrete besluiten bleven, op de Talanoa-dialoog na, uit. Zo boekten onderhandelaars bijvoorbeeld nauwelijks vooruitgang op de uitwerking van de details van het Parijsakkoord. 

Volgens Eickhout dreigt 2018 een verloren jaar te worden als dit niet snel verandert. “Dit is het moment voor de EU om in het gat in te springen dat de VS achterlaat. Dat betekent echter dat je een geloofwaardige onderhandelingspartner moet vormen. Daar hoort geen openbaar gesteggel over formaliteiten op een internationale toneel bij, zoals we deze week zagen. De rijen moeten gesloten worden. Het onderlinge wantrouwen leidde vannacht ook weer tot urenlange onderhandelingen over punten en komma's. ” 

Nederland

Het is volgens Eickhout daarom cruciaal dat de EU bronnen voor internationale klimaatfinanciering gaat creëren. Daarnaast is een ambitieniveau waaraan anderen landen zich kunnen optrekken essentieel. Eickhout is dan ook positief over het optreden van Nederland dat pleitte voor 55 procent minder uitstoot in 2030 in plaats van de nu geldende 40 procent in Europa. “Het is erg hoopvol dat Nederland daar een positieve rol in begint te spelen. Wat betreft financiering is Nederland nog altijd erg terughoudend, maar het feit dat de Nederlandse klimaatminister Eric Wiebes op het hoogste klimaatpodium uidroeg dat de Europese doelstelling voor 2030 omhoog moet, was behulpzaam. Hopelijk smaken de positieve reacties die zijn optreden heeft opgeleverd naar meer.”

Nu is het zaak om de druk voor ophoging van de EU-doelstelling naar 55 procent CO2-reductie verder op te voeren. Om daar te komen, zal Nederland echter ook meer open moeten staan als het gaat om de Europese afspraken rondom energiebesparing en duurzame energie. “Hoe meer EU-landen een voortrekkersrol rondom ambitie en financiering innemen, hoe aannemelijker het wordt dat de EU er internationaal voor kan gaan zorgen dat knopen worden doorgehakt. Alleen dan kan de cruciale COP24 van volgend jaar een succes worden.”

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl