Woensdag 12 december: Europa spint om gebrek aan leiderschap te verhullen

Drie jaar geleden, op de klimaattop van Parijs, maakten onderhandelaars de weg vrij om van COP24, deze klimaattop dus, het moment te maken waarop landen hun ambitie zouden opschroeven. Maar dat lijkt echter niet te gaan gebeuren. Er wordt alvast voorgesorteerd op een nieuw moment: een extra top georganiseerd door de VN in 2019. Opnieuw dreigt uitstel. Maar we kunnen inmiddels wel stellen dat Europa lijkt te falen voor de eerste grote leiderschapstest na het wegvallen van Amerika. Brusselse spindoctors draaien overuren om dat beeld te voorkomen.

Eurocommissaris Cañete

Het doel van COP24: ambitie verhogen

Eerst een stukje historie. Drie jaar geleden in Parijs, toen het klimaatakkoord werd afgesloten, was al bekend dat de ingediende nationale klimaatplannen (NDC's) lang niet genoeg zijn om de doelstelling van het akkoord te halen. We liggen op koers voor minimaal drie graden temperatuurstijging. Daarom werd 2018 aangewezen als het jaar om daar verandering in te brengen. 

Drie jaar lang zou er naar ophoging van de NDC's worden toegewerkt. Drie jaar geleden werd de deadline voor het rapport van de IPCC over anderhalve graad (niet voor niets) een maand voor deze klimaattop gezet. Drie jaar geleden werd afgesproken om in facilitative dialogues (nu Talanoa Dialoog) uitgebreid te bespreken hoe landen hun inzet konden verhogen. Als kers op de taart zouden ministers tijdens deze top verantwoording voor hun klimaatplannen afleggen. Een prachtig platform om concrete ophogingen aan te kondigen. Helemaal na het alarmerende IPCC-rapport. 

Dat was de theorie. Het moment waarop die theorie in de praktijk omgezet moet worden is nu aangebroken. Het ziet er somber uit. In plaats van plenaire verantwoording, zagen we gisteren 21 discussietafels. En er is weinig concreets uitgekomen. Dat dit momentum volledig verloren dreigt te gaan, kan op conto van de EU geschreven worden. 

Met de komst van Trump viel het het leidende duo van VS en China, dat verantwoordelijk was voor Parijs, uit elkaar. Meteen maakte de EU duidelijk in het gat van de VS te willen stappen. China heeft sindsdien de kat uit de boom gekeken. Kunnen ze er met de EU, een blok van 28 (of 27) landen net zo concreet zaken gedaan worden, als het geval was met de VS onder Obama? De EU moet dus vertrouwen opbouwen. Het huidige politieke gedeelte van de Talanoa Dialoog is het moment voor de EU om te bewegen.

Spinnen

Het lijkt niet te gaan gebeuren. De Europese Commissie sorteert alvast voor, en dempt de verwachtingen. Sterker nog, ze doen alsof deze klimaattop nooit om het ophogen van ambitie zou gaan. 

Eurocommissaris Miguel Arias Cañete: "Deze klimaattop draait om het uitwerken van de regels. Dat is het doel." De 75.000 mensen die een week terug in Brussel de straat opgingen om de noodzaak van een succesvolle klimaattop te tonen, hebben er weinig aan. Ook bij Nederland zijn de eerste signalen van temperen van de verwachtingen waar te nemen. Minister Eric Wiebes in een gisteren verschenen COP24-video: "Niet eindeloos bezig zijn met formuleren van doelen, het gaat nu ook om maatregelen." 

Klopt als een bus. Maar om maatregelen op tafel te krijgen, moeten landen de hitte voelen van een duidelijk en eenvoudig afrekenmoment. Dat afrekenmoment creëer je met een ambitieuze doelstelling. We weten er in Nederland alles van: zonder bindend EU-doel voor duurzame energie in 2020 was er geen Energieakkoord gekomen. Zonder Energieakkoord geen baanbrekende prijzen voor wind op zee. Zo werkt het ook op EU- en VN-niveau.

De EU is intern nog niet klaar. De nieuw ingelaste VN-top over de NDC's biedt een nieuwe kans die met beide handen gegrepen zal moeten worden. Ik raad de Europese Commissie en onze regering aan om in de tussentijd het spinnen even achterwegen te laten, en alle tijd te steken in het zo spoedig mogelijk gedaan krijgen wat men al in 2015 op het oog had: Klimaatbeloftes zoveel mogelijk in lijn brengen met de wetenschap voordat het Parijsakkoord in 2020 officieel van start gaat. 

Update

Wij houden je graag op de hoogte van het belangrijkste klimaatnieuws.

AANMELDEN

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl