Zo komen we tot nul CO2-uitstoot in 2050

De doelen van het Parijsakkoord uit 2015 zijn duidelijk: De opwarming van de aarde ver onder de twee graden houden en proberen om maximaal anderhalve graad op te warmen. GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout liet samen met de Europese Groenen onderzoeken hoeveel CO2 we nog kunnen uitstoten tot 2050 om dat doel te halen. En waar we actie moeten ondernemen om onder die limiet te blijven.

cijfer nul

(Het complete rapport en een samenvatting is onderaan deze pagina te downloaden.)

CO2-budget

De wetenschappers hebben uitgerekend hoeveel CO2-uitstoot de aarde nog aankan om de doelen van Parijs te halen: dat is ons totale CO2-budget. Wereldwijd bedraagt dat budget 890 gigaton CO2. Voor landen in de Europese Unie is het deel dat wij nog mogen uitstoten ongeveer 61,5 gigaton om onder de twee graden te blijven. Als we mikken op maximaal anderhalve graden, dan is dat 47,7 gigaton. 

De wetenschappers rekenden uit dat we met ons huidige klimaatbeleid in 17 jaar door ons CO2-budget heen zijn. Dat zou betekenen dat we – als we geen aanvullend beleid maken – in 2035 geen CO2 meer zouden mogen uitstoten. Je hoeft alleen maar naar onze huidige Europese doelstelling van veertig procent minder uitstoot in 2030 te kijken, om te zien dat we absoluut niet op schema liggen.

De conclusie is dus duidelijk: we moeten de komende jaren fiks meer doen, zodat we later de lucht hebben om tot en met 2050 helemaal op te stappen op een uitstootloze economie. Houden we zwakke doelstellingen voor de komende jaren, dan zorgen er alleen maar voor dat we later veel harder moeten werken om de afspraken van Parijs te moeten halen. 

Decarbonisering in 2050

Het visiescenario dat de wetenschappers van het Öko Instituut uit Berlijn op verzoek van de Groenen in het Europees Parlement opstelden, rekent onder andere uit met hoeveel de verschillende sectoren hun energieconsumptie over de komende decennia moeten terugdringen, uit welke bronnen hun energievraag moet komen, en waar innovaties nodig zijn. Kortom, hoe alle sectoren stap voor stap moeten ‘decarboniseren’, hoe ze ervoor moeten zorgen dat geen CO2 meer uitstoten. Alle sectoren moeten aan de bak. Ze beschrijven dat het op korte termijn duurder kan zijn om CO2-besparende maatregelen te nemen, maar dat ze op lange termijn het meest kosteneffectief zijn. 

De wetenschappers waarschuwen voor een zogenaamde ‘lock-in’ van fossiele brandstoffen, waarbij we nu nog nieuwe investeringen doen in energiesystemen en infrastructuur. Dat maakt het alleen maar moeilijker in plaats van makkelijker om er tijd van af te stappen.

Ook de energievoorziening van de Europese Unie moet dus tegen 2050 volledig gedecarboniseerd zijn. Om dat te halen moeten we ons hele energiesysteem ombouwen zodat het kan draaien op duurzame energie. Alle fossiele brandstoffen moeten uitgefaseerd worden en we moeten ze vervangen door energie uit onder andere wind, zon en biomassa-afval. De totale hoeveelheid biomassa die gebruikt wordt, gaat echter niet omhoog ten opzichte van wat we nu al gebruiken, er is immers een duidelijk limiet aan de beschikbare biomassa die echt duurzaam is. 

De overstap op duurzame energie is makkelijker als we ervoor zorgen dat we er minder van nodig hebben. Volgens het scenario van de wetenschappers kan er nog enorm bespaard worden op energiegebruik. 

Wat moeten de doelen van de Europese Unie zijn?

Om ons doel van decarbonisering in 2050 te halen, zonder dat we ons totale CO2-budget daarvoor al opmaken, moeten we in Europa aan de slag met een slimme en economisch verstandige langetermijnaanpak, maar we moeten met name ook op korte termijn de handen flink uit de mouwen steken. Broeikasgassen cumuleren immers in de atmosfeer, dus hoe langer je wacht, hoe meer maatregelen je moet nemen om toch nog het zelfde eindresultaat te behalen. Het visiescenario komt met de volgende kostenefficiënte maatregelen waar we de komende jaren aan moeten werken:

  • We moeten onze totale CO2-uitstoot in 2030 op z’n minst met 55 procent verminderen. In 2050 moeten we in staat zijn om geen CO2 meer uit te stoten.
  • We moeten in 2030 minimaal 40 procent van onze energie uit hernieuwbare bronnen halen. In 2050 moet dat honderd procent zijn.
  • In 2030 moeten we minimaal 45 procent energie besparen, zodat we in 2050 het hoogst mogelijk niveau aan energiebesparing halen.

Deze doelstellingen liggen fiks hoger dan de doelstellingen waar Europese politici nu over onderhandelen (energiebesparing en duurzame energie), of die al zijn afgesproken (CO2-reductie). Hoe hoger de doelstellingen voor duurzame energie en energiebesparing worden, hoe makkelijker het vervolgens voor de EU-landen wordt om in te stemmen met een forse ophoging van de doelstelling voor CO2-reductie. Wat dat betreft is het erg jammer dat de Nederlandse regering juist de onderhandelingen over die eerste twee doelstellingen nu volledig laten lopen.

De internationale agenda voor 2018

Niet alleen Europees liggen er momenteel kansen om ons beleid meer in lijn te brengen met ons maximale CO2-budget. Ook internationaal zijn er ontwikkelingen waarop we moeten aanhaken. Het wordt een belangrijk jaar voor ons klimaat. De volgende rapport van het IPCC, over de impact van anderehalve graad opwarming, wordt in oktober gepubliceerd. Maar we weten nu de hoofdlijn al: we kunnen geen moment verliezen voor de transformatie die onze economie klimaatneutraal moet maken. Er is veel meer actie nodig, ook in de EU.

In december vindt vervolgens in Katowice, Polen, de volgende klimaattop plaats. Ook dan zal er meer druk ontstaan op regeringsleiders. De nationale klimaatplannen van partijen onder het klimaatakkoord  worden dan openlijk tegen het licht gehouden, met de onvermijdelijke conclusie dat er te weinig schot in de zaak zit. Het moment voor de Europese Unie leiderschap en visie te tonen, zeker door het wegvallen van de Verenigde Staten. Het is ook het uitgelezen moment voor Rutte-III om de ophoging van de 2030-doelstelling naar 55 procent (zoals in het regeerakkoord staat) werkelijkheid te maken. 

Wij houden je in ieder geval het komende jaar op de hoogte.

Lees meer

Update

Wij houden je graag op de hoogte van het belangrijkste klimaatnieuws.

AANMELDEN

Klimaatmores

Bas Eickhout schreef Klimaatmores, daarin geeft hij een blik achter de schermen op de klimaattoppen.

Klimaatmores
Bestel via Libris.nl